ISPARTA
Isparta''nın ilkçağlardaki tarihi, öncelikle Pisidia bölgesinin
genel tarihi akışı içinde ele alınmalıdır. Gerçekte, Isparta ve
çevresinde Hititlere ait bazı eserlerin ele geçirilmiş oluşu, bu
bölgedeki Hitit hakimiyetine işaret ederse de, Isparta''nın bu
devirlerdeki şehir tarihini, tam anlamıyla açıklığa kavuşturmak
mümkün değildir. Tarihi dönemlerde Hitit egemenliği altındaki bu
bölgeye daha sonra İyonlar ve Lidyalılar hakim olmuşlardır. M.Ö.
546 tarihinde Perslerin, Lidya Devletini yenmesi ve Anadolu''ya
hakim olmaları ile Isparta, Perslerin üstünlüğünü kabul etmek
zorunda kalmıştır. Büyük İskender, M.Ö.333 yılında Lidya''yı
alarak tarihi Asya seferine başladı. Önce Sagalassus’u alan
İskender, daha sonra Dinar’a geçerek Pisidia''nın tamamını
ülkesine bağlamış oldu. Pisidia, İskender İmparatorluğunun
parçalanması ile Seleukos''ların hissesine düştü. Daha sonra da
Bergama Krallığına bağlandı. Bu Krallığın M.Ö.II.yy’da yıkılmasını
izleyen günlerde, Romalılar Anadolu''yu ele geçirmiş oldular.
Ağlasun’un eski önemini kaybetmesinden sonra Isparta, Pisidia
Piskoposluğunun (Daha sonra Rum Metropolitliğinin) Merkezi haline
geldi. Roma yönetiminin ikiye ayrılması üzerine Isparta ve çevresi
Doğu Roma İmparatorluğuna bağlanmış oldu.
TARİH ÖNCESİ DÖNEMLERDE ISPARTA
Yörenin yerleşme tarihi paleolitik dönemle başlamaktadır. 1944
yılında Şevket Aziz Kansu döneminde yapılan incelemeler sonucunda,
Bozanönü Ovasının ortasında bulunan Kapıini Mağarası, üst
paleolitik eserleri vermektedir. Keçiborlu’nun Gümüşgün (Baladız)
yakınlarında Prof. Louis’in yaptığı kazılarda, Mezolitik çağına
ait “Mikrolit” adı verilen çakmak taşlarına rastlanmıştır. Tarih
öncesi çağın üçüncü dönemi, neolotik devri olmuştur. Bu devire ait
Yeniköy (Ş.Karaağaç) Höyüğündeki buluntular bunu doğrulamaktadır.
Toprak Tol Höyüğü ve Köşktepe’de rastlanan küp mezarlar ile ele
geçen başka buluntular, Isparta’daki yerleşimin Kalkolotik dönemde
de var olduğunu göstermektedir. Kalkolotik dönem sonrası Tunç
Kültürleri, Pisidia ovasında oldukça yaygın bir biçimde
gözlenebilir. |
