|
Van
Van ve çevresinin coğrafya ve savunma bakımından önemli
bir konumu olduğu için çok eski dönemlerden beri burası yerleşim
alanı olmuştur. Çeşitli arkeolojik araştırmalar sonucunda Yenitaş
Çağı''ndan, Kalkolotik Çağ''da ve Tunç Çağı''nın başlarında bu
yöreye yerleşme olduğu kesinlik kazanmıştır. Ancak, Van Urartular
zamanında (M:900-600) önem kazanmıştır. O zaman adı Tuşba olan Van
şehri yaklaşık 300 yıl Urartu devletine başkentlik yapmıştır. İ.Sardur
Tuşba''nın özünü teşkil eden Van Kalesi''ni kurmuştur. Van adı
Urartu''ca Biane adının zamanla Viane, daha sonra Van''a
dönüşmesinden oluşmuştur. Van şehri M.Ö. 2000 yıllarında Doğu
Anadolu yaylasına yayılan ve dilleri Türkçe''ye benzeyen Hurriler''in
merkezi bölgesi olmuştur. Hurri Mitani devletinin Hititler
tarafından yıkılması sonucu Nairi (Asurlular) ve Urartular tarih
sahnesinde yerlerini almışlardır. Urartular sanat, dokumacılık,
sulama, bağcılık, bahçecilik ve mimari alanlarda çok ileri
durumdaydılar. Bugün Urartular döneminden kalan eserler bütün
ihtişamıyla ayaktadır. Van Kalesi güneyinde bulunan eski Van şehri
Medler tarafından Urartu krallığına son verilmiş; Medlerden sonra
Persler, Mekadonyalılar, Sasaniler, Romalılar, Bizanslılar; Van
Bölgesi''nde egemenlik kurmuşlar. 1071 Malazgirt zaferinden sonra
bu yöre Türkler''in eline geçmiş. Bu dönemde; Ahlatşahlılar,
Selçuklular, İlhanlılar, Karakoyunlular, Akkoyunlular ve Sefeviler
bölgede etkin olmuşlardır. Van, Osmanlı Devleti tarafından
alınarak önemli bir merkez haline getirilmiştir. Osmanlılar
döneminde Van, Eyalet statüsü kazanmış olup; 1568-1574 tarihleri
arasında 12, 1578-1588''de 27 sancağa sahipti. Osmanlı döneminde
büyük inşa faaliyetlerine mazhar olan Van''da o dönemden kalan
cami, kale, köprü, han, hamam vb. eserler bulunmaktadır. 19.
Asır''da büyüyen ve gelişen Van''da yaşıyan Ermeni çeteler dış
güçlerin tahrik, teşvik ve oyunlarıyla isyanlar çıkarmaya
başladılar. Birinci Dünya Savaşı sırasında 20 Mayıs 1915''te
Ruslar, Van''ı işgal ettiler. Van''da çok sayıda yerleşim yeri
Ruslar ve Ermeni çeteleri tarafından yakılıp, yıkılarak yerle bir
edildi. İşgal ve isyan sırasında Van''da 32.500 Müslüman Türk
şehit edildi. Katliama uğrayan şehir halkının geride kalan yaşlı,
kadın, çocukları ise muhacir olmuştur. 2 Nisan 1918''de kahraman
Türk Ordusu, Van''a girerek düşman işgaline son vermiştir. Van,
düşman işgali sonrasında "Bağlar Mevkii" denilen bugünkü yerine
yeniden kurulmuştur. Van 1923 yılında Vilayet olmuş, Cumhuriyet
sonrası hızla gelişerek çağdaş bir kent konumuna ulaşmıştır. |
