|
Manisa
Manisa ve çevresi, tarihi devirlerde Hititler, Akalar, Frikyalılar,
Lidyalılar, Persler, Makedonyalılar, Bergamalılar, Romalılar
tarafından yönetilmiştir. Saruhan bey, 1313 yılında Manisa’yı
Bizanslılardan aldıktan sonra bu şehri beyliğine başkent yaptı. Bu
tarihten sonra da bu yöreye Saruhan Beyliği adı verildi. 1410
yılında Osmanlı İmparatorluğunca alınmasına kadar beylikle
yönetilen Manisa’da Saruhan Bey, Fahrettin İlyas Bey, İshak Çelebi
ve Hızır Şah beylik yapmışlardır. Saruhan Beyliği 1410 yılında
kesin olarak Osmanlı İmparatorluğu sınırları içine alındıktan
sonra Manisa Şehri Şehzadeler Sancağı yapıldı. 1410-1595 tarihleri
arasında Manisa ve yöresi Şehzadeler tarafından yönetildi. Ünlü
padişahlardan Fatih Sultan Mehmet, Kanuni Sultan Süleyman burada
yöneticilik yapmışlardır. Osmanlı İmparatorluğu yönetim bakımından
iki eyalete bölünmüştür: 1) Rumeli Eyaleti, 2) Anadolu Eyaleti.
Eyaletler Sancaklara, sancaklar kazalara ayrılmıştı. Manisa, bu
yönetim içinde 1595-1811 tarihleri arasında merkezi Kütahya olan
Anadolu Eyaletine bağlı Saruhan Sancağı idi. Şehzadelerin Sancak
beyi olarak bulunduğu dönemde Saruhan Sancağı eğitim, İlim ve
kültür merkezlerinden biri durumuna geldi.1923 yılında bütün
mutasarrıflıkların Vilayet sayılması üzerine Saruhan Sancağı da
Vilayet oldu. 24.10.1926 tarihli 4248 sayılı Kararname ile
haberleşme ve işlemlerde kolaylık sağlanması bakımından Saruhan
İlinin adı Manisa olarak değiştirilmiştir. I. Dünya Savaşından
sonra 30 Ekim 1918’de Limni’nin Mondros Mütarekesinin 7. maddesine
göre, İtilaf Devletleri kendi güvenliklerini tehikede gördükleri
zaman, askeri bakımdan önemli olan Türk topraklarını işgal
edebileceklerdi. Bu maddeye dayanarak İngiltere ve Fransa’nın
onayını da alan Yunanlılar’ın I.Tümeni, 15 Mayıs 1919 günü İzmir’e
çıktı. Yunanlılar, 23 Mayıs 1919 da, işgali Gediz Vadisi boyunca
genişletmeye başladı.Yunan toplu saldırısı, 22 Haziran 1920’de
başladı. yunan birlikleri topçu ateşi desteğinde, Akhisar
cephesinde; Kanboğazı ve Yayaköy, Soma cephesinde; Çaldağ yönünde
saldırıya geçti.Yunanlılar aynı gün Akhisar’a girdiler. Türk
Birlikleri geri çekilmek zorunda kaldı. 23 Haziran da Salihli, 24
Haziran da Alaşehir ve Soma işgal edildi. 28 Haziranda da Kula’ya
girdiler. İşgal yıllarında, yerli Rumlar’ın da kışkırtmasıyla
halk, çok büyük bir baskı altına girdi. Camiye gitmeyi, ezan
okumayı uzun süre engellediler. Silah arama bahanesi ile evler
basıldı, yağmalandı,dövülerek yaralananlar, hatta öldürülenler
oldu. 30 Ağustos 1922 Dumlupınar Meydan Muharebesinin kesin
zaferle sonuçlanmasından sonra, Fahrettin Paşa komutasındaki
Süvari Kolordusu, hızla İzmir üzerine yürüdü. Yunan direnişi
tamamen kırıldı. Yunan birlikleri dağıldı ve kaçmaya başladı.
Ordumuz 4 Eylül’de Alaşehir ve Kula’ya girdi. 5 Eylül’de Salihli,
6 Eylül’de de Kırkağaç, Soma ve Akhisar, Yunan işgalinden
kurtuldu. 7 Eylül’de Turgutlu, 8 Eylül’de de Manisa’ya askerimiz
girdi. Böylelikle Manisa İl olarak işgalden kurtulmuş oldu. |
